Ödeme Sistemleri Bölüm 1: Manyetik Şeritli Kartlar

Dünya Savaşı zamanında veriyi kaydedebilecek çelik şeritler icat edilmesi , 1950 yılında bilgisayar verilerinin manyetik plastik şeritlerde depolanması ve IBM’in 1960 yılında bu sistemi geliştirerek manyetik şeritli plastik kartı üretmesi ile bu kartlar 1970 yılında ödeme sistemlerinde kullanılmaya başlanmıştır. Bu kartlar ISO/IEC 7810, ISO/IEC 7811, ISO/IEC 7812, ISO/IEC 7813, ISO 8583 ve ISO/IEC 4909 standartlarına dayanırlar. Kartın fiziksel özelliklerinden, veri formatına kadar her şey bu standartlar doğrultusunda hazırlanmaktadır.

EMV(Europay, MasterCard and Visa) çipler 1993 yılında geliştirilmiş olup günümüzde kullanılan kredi ve ATM kartlarında bulunurlar. EMV standardı, ISO/IEC 7816 temaslı kart ve ISO/IEC 14443 temassız kart standartlarına dayanır. EMV, akıllı telefonlar, ödeme sistemleri ve ATM’ler için hazırlanmış bir standarttır. EMV çipleri aynı zamanda indirim, hediye, kupon gibi kartlarda da görülebilir. EMV çipler, aynı zamanda kendi bilgilerini depolayabildikleri için kartın manyetik eridine ihtiyaç duymazlar. Bu çipin geliştirilmesi ile ödeme sistemleri CHIP&Signature sisteminden CHIP&PIN sistemine geçiş yapılmıştır. Bu sayede kart sahibinin güvenliği artırılmıştır.

Satın alma işleminiz birkaç saniye sürse de ödeme sistemlerinin bu işlemlerini yapan 5 tip rol vardır. Bunlar; acquirers/processors(kartı kabul eden), issuers(kartı ihraç eden), card networks(kart sağlayıcısı), gateaway providers ve independent sales organizations.

mobilepaymentsystems2

Mesela kredi kartı POS cihazına okutulduğunda işlem 3 ana aşamadan geçecektir. Bunlar; authorizing, batching ve funding. Authorizing/Otorizasyon kelime anlamı “yetkilendirim”dir, kimlik denetimi yapılması işlemine denir. Batching/Yığınlama, işlemi gerçekleştirmeden önce faturaları toplayıp düzene koyma aşamasıdır. Funding/Sermayeye Çevirmek ise paranın yatırılması işlemine denir.

ödemeakışı1

Satın alma bilgileriniz ilk önce acquirer’a gönderilir. Acquirer sizin için kart bilgilerinizi, hesabınızın olduğu bankaya göndererek Authorizing işlemini gerçekleştirir, bilgilerinizin geçerli ve yeterli miktarda para olup olmadığını kontrol eder. Issuer, acquirer’a sizin doğrulama kodunuzu gönderir. Acquirer da bu kodu mağazadaki okuyucuya iletir. Okuyucu bu işlemlerden sonra size işleminizin onaylandığını belirtse de ödeme banka tarafında devam eder.

Authorizing ise geniş tanımda 12 adımdan geçer. Bunlar; uygulama seçimi, uygulamayı başlatma, uygulama verisini okuma, sınırlamalarını önizleme, çevrimdışı veri doğrulama, kart sahibinin doğrulaması, terminal risk yönetimi, terminal eylem analizi, birinci kart eylem analizi, çevrimiçi ödeme yetkilendirmesi, ikinci kart eylem analizi, issuer(ihraççı banka) faturalandırma.

ödemeakışı2

Günün sonunda diğer birçok satın alma işleminin topladığı Batching aşaması gerçekleşir. Ertesi gün acquirer tarafından card network aracılığıyla, Visa veya MasterCard vs, bankaya bu yığınlaşan işlemler gönderilir.

ödemeakışı3

Mağazaya ödenmek üzere ürünün parası, hesabınızdan işlem gerçekleştiğinde çekilir fakat ödemesi hemen yapılamaz. Bu aşamada para ilk önce issuer’dan acquirer’a gider ve o da mağazaya ödemesini yapar. Bu yüzden hesabınızda “pending/bekleniyor” ibaresini görürsünüz, işlemin gerçekleşmesi 1 ya da 2 gün sürebilir. Bu aşamaya da funding denir. Tüm bunların yanında ürünün fiyatı aslında %1,5 ile %3 oranında kesintiye uğrayarak satıcıya ulaşır.

Ödeme sistemlerini şekillendiren etmenlerden en önemlileri ise şunlardır: kullanıcı deneyimi(müşteri ve mağaza) ve güvenlik. Geçmişten günümüze kadar ödeme sistemlerinin değişmesi aslında bu 2 etmen doğrultusunda olmuştur.

Bölüm 1 | Bölüm 2 | Bölüm 3 | Bölüm 4 | Bölüm 5 | Bölüm 6

Like
1

Gizem Yağmur Kılıç

İTÜ Elektrik Mühendisliği

You may also like...

2 Responses

  1. Aziz dedi ki:

    Eline sağlık Yağmur. Serinin devamını merakla bekliyorum 🙂

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir